Lente-ui, knoflook en kruiden kweken op de vensterbank

Wat je in de keuken kunt kweken

Een restje in water groeit op de voorraad die al in de ui of de teen zit. Water geeft geen voeding, dus zodra die voorraad op is, houdt het op; wat je krijgt is groen blad, geen nieuwe ui of bol.

In potgrond zit wel voeding, en daar groeien kruiden als basilicum en peterselie maanden door. Wat binnen wel en niet lukt, verschilt per plant.

Zo zet je lente-ui op water

Snijd het groen van een bos lente-ui af voor je gerecht en bewaar de witte onderkant met de worteltjes eraan. Lente-ui en bosui zijn twee namen voor dezelfde ui, dus dit werkt met allebei.

Zet de stukjes rechtop in een glas of potje met een laagje water, net genoeg om de worteltjes onder water te houden. Zet het glas op een warme, lichte vensterbank.

Binnen een week of twee groeit er nieuw groen uit het midden. Knip het af zodra je het nodig hebt; volgens Iowa State University blijft het witte stuk zo een paar maanden groen maken, tot de voorraad erin op is.

Ververs het water en houd het schoon

Ververs het water minstens één keer per week, en meteen als het troebel wordt of gaat ruiken. Spoel het glas dan ook om.

Worden de worteltjes of het witte stuk slijmerig of zacht, gooi het stuk dan weg en begin met een nieuw restje. Eet alleen het groen dat erboven groeit.

Heb je meer groen dan je gebruikt, knip het dan klein en vries het in. Hoe dat bij kruiden gaat en hoe lang het goed blijft, staat bij kruiden drogen en bewaren.

In potgrond gaat lente-ui langer door

Is het nieuwe groen een centimeter of tien, dan kun je het witte stuk ook in een pot met potgrond zetten. In aarde zit voeding, en daar groeit de plant langer door dan in water.

Neem een pot met een gat in de bodem, zet de stukjes rechtop met de worteltjes naar beneden in de aarde en geef water als de bovenste centimeter droog aanvoelt.

In water wordt het groen na een paar keer knippen dunner en bleker, omdat de voorraad in het witte stuk opraakt. Dat is het teken om het restje in potgrond te zetten of weg te gooien.

Knoflook in water geeft groen, geen nieuwe bol

Een teentje knoflook maakt in water groene scheuten, maar geen nieuwe bol. Voor een bol heeft knoflook een heel seizoen in de grond nodig, met een koude periode van een tot twee maanden bij 0 tot 10 graden.

Zet het teentje met de punt omhoog in een klein glas of een eierdopje, met alleen de platte onderkant in het water. Een teen die al een groene punt heeft, loopt het makkelijkst uit; knoflook uit de winkel kan behandeld zijn met een middel dat uitlopen remt, en dan gebeurt er weinig.

Het groen knip je fijn over een gekookt ei, door een dip of over aardappels, zoals bieslook. Een teen die zacht wordt of gaat schimmelen, gooi je helemaal weg; wat je met de teen zelf kookt, staat bij de recepten met knoflook.

Een nieuwe knoflookbol kweek je buiten

Wil je echt knoflook oogsten, plant dan tussen half herfst en vroeg in de winter losse teentjes in de tuin of in een grote bak buiten. Zet ze met de punt 2,5 centimeter onder de grond en 15 centimeter uit elkaar; een pot moet minstens 25 centimeter diep zijn.

De Britse tuinbouwvereniging RHS raadt af om knoflook uit de supermarkt te planten, onder meer omdat die ziektes kan meebrengen; koop plantknoflook. Je oogst in het late voorjaar of de vroege zomer, zodra het blad geel wordt.

Basilicum uit de supermarkt gaat langer mee als je hem verdeelt

Een pot basilicum uit de supermarkt zit vol dunne plantjes, dicht op elkaar. Volgens de RHS houden ze het langer vol als je de kluit meteen verdeelt en de stukken in potten met verse potgrond zet.

Basilicum wil warmte en veel licht, en kan slecht tegen koude, natte aarde; geef daarom liever 's ochtends water dan 's avonds. Hoe vaak je water geeft en waar je knipt, staat bij basilicum water geven en verzorgen.

Een tak kun je in een glas water laten wortelen: knip hem vlak onder een bladpaar af, haal de onderste blaadjes weg en zet hem op een lichte plek. Binnen een paar weken zitten er worteltjes aan en kan de stek in potgrond.

Peterselie zaai je met geduld

Peterselie kun je vanaf het vroege voorjaar op een zonnige vensterbank zaaien, ongeveer een centimeter diep. Het zaad kiemt traag: volgens de RHS duurt het vaak een maand of langer.

Neem een ruime pot, volgens de RHS minstens 25 centimeter breed en diep, en houd de aarde vochtig maar niet nat. Een pot peterselie uit de winkel zit net als basilicum vol dunne plantjes; verdeel die over een paar potten.

Knip steeds een paar buitenste stelen vlak bij de grond af en laat het hart staan. In het tweede jaar gaat peterselie bloeien en maakt hij weinig blad meer; zaai dan opnieuw. Wat je met de oogst maakt, staat bij peterselie.

Wat op de vensterbank niet goed lukt

• Een nieuwe knoflookbol. Die heeft de kou van de winter nodig; binnen krijg je alleen groen.
• Koriander. Op de vensterbank houdt hij het kort vol: bij weinig licht wordt hij bleek, en bij warmte of droogte gaat hij bloeien in plaats van blad maken. Koop hem liever per bos.
• Basilicum in de winter. Basilicum is niet winterhard en gaat achteruit als het licht in de herfst afneemt.
• Een pot zonder gat in de bodem. Het water blijft onderin staan en de wortels gaan rotten.

Bieslook, peterselie en munt houden het op een lichte vensterbank wel lang vol. Hoe je die in een bakje zet, staat bij de kruidenbakjes op de vensterbank.

Welke kruiden je daarnaast gedroogd in huis wilt hebben, lees je bij welke kruiden je in huis wilt hebben.

Waar deze uitleg op gebaseerd is

De feiten op deze pagina komen uit deze bronnen:

• Lente-ui uit een restje en knoflook die niet uitloopt: Iowa State University Extension.
• Het middel tegen uitlopen bij ui en knoflook: de Europese voedselveiligheidsautoriteit EFSA.
• Knoflook, basilicum, peterselie en koriander kweken: de Britse tuinbouwvereniging RHS, over knoflook, basilicum, peterselie en koriander.
• Schimmel: het Voedingscentrum.