Techniek
Paaseieren verven en schilderen: natuurlijke kleuren en veilige verf
Paaseieren verf je in afgekoeld kookvocht van uienschillen, rode kool, kurkuma of rode biet met een scheut azijn; beschilderen kan met eierverf, waterverf of viltstift, en in de schaal blijven gekookte eieren tot een week goed in de koelkast.
Paaseieren kleur je met wat in de keuken ligt: kook uienschillen, rode kool, kurkuma of rode biet in water, zeef het vocht, roer er azijn door en laat gekookte eieren erin staan in de koelkast. Schilderen kan met eierverf, waterverf of viltstift, en ook dan kun je de eieren nog opeten. Hieronder lees je welke kleur elk product geeft, hoe je patronen maakt en hoe lang geverfde eieren goed blijven.
Zo verf je eieren met uienschil, rode kool of kurkuma
Voor zes eieren van één kleur heb je een halve liter verfbad nodig. Je kunt de eieren een paar dagen voor Pasen koken en verven, want in de schaal blijven ze tot een week goed in de koelkast.
- Kook de eieren: een ei van maat M uit de koelkast is na 10 minuten in kokend water hard. De tijd voor andere maten rekent de hulp bij eieren koken uit. Laat de eieren afkoelen in koud water.
- Breng het plantmateriaal met een halve liter water aan de kook in een pan van roestvrij staal of email. Laat het met de deksel op de pan 15 tot 30 minuten zachtjes koken, tot het vocht een paar tinten donkerder is dan de kleur die je wilt; een druppel op een wit bord laat zien hoe ver je bent.
- Laat het vocht afkoelen, giet het door een zeef en druk het plantmateriaal goed uit. Roer er twee eetlepels natuurazijn door.
- Leg de eieren in een kom of glazen pot, giet het verfbad erover tot ze onder staan en zet ze in de koelkast. Na een half uur zijn ze pastel, na een paar uur tot een nacht diep gekleurd.
- Dep de eieren droog zonder te wrijven. Voor een diepere kleur leg je ze nog een keer in het bad: vaker dompelen, met drogen ertussen, helpt meer dan langer laten liggen.
- Wrijf elk ei in met een druppel zonnebloemolie en poets het op met keukenpapier. Zet de eieren daarna terug in de koelkast.
Kurkuma kleurt kunststof, hout en theedoeken, en rode biet en rode kool kleuren je handen en houten planken. Hoe je bietvlekken voorkomt, lees je bij rode biet.
Welke kleur geeft elk product?
De kleur van het bad zegt weinig over de kleur van het ei. Het vocht van rode kool is paars, maar een wit ei wordt er blauw van; waarom rode kool van kleur verandert, lees je bij kool.
Witte eieren geven de helderste kleuren. Op een bruin ei verandert de kleur: gele uienschil geeft dan roestrood, rode biet donkerrood en rode kool groen.
Hoe diep de kleur wordt, hangt af van hoeveel plantmateriaal je gebruikt en hoe lang en hoe vaak het ei in het bad ligt. Neem liever te veel dan te weinig, en meet schillen, gesneden groente en bessen af in een maatbeker.
Spinazie geeft een bleekgroene kleur. Voor een duidelijk groen ei gebruik je kurkuma en rode kool, in twee baden na elkaar.
| Wat je gebruikt | Per halve liter water | Kleur op een wit ei |
|---|---|---|
| Gele uienschillen | Een halve liter, losjes | Oranje |
| Rode uienschillen | Een halve liter, losjes | Roodoranje tot lavendel; dat verschilt per keer |
| Rode kool, fijngesneden | Een halve liter | Lichtblauw tot donkerblauw |
| Kurkuma, gemalen | 4 eetlepels | Geel |
| Rode biet, geraspt | Een halve liter | Roze tot paarsachtig |
| Bosbessen, ook uit de diepvries | Een halve liter | Blauw |
| Sterke koffie | Een halve liter, in plaats van water | Bruin |
| Kurkuma en rode kool | Twee baden na elkaar, met drogen ertussen | Groen |
Waarom er azijn in het verfbad gaat
Een eierschaal is van kalk. Azijn geeft de schaal een positieve lading, en daardoor blijven de kleurstoffen beter hangen; neem natuurazijn, want die is kleurloos. Uienschillen kleuren ook zonder azijn.
De kleurstoffen zitten van nature in de plant: anthocyaan in rode kool, curcumine in kurkuma, quercetine in uienschil en betanine in rode biet. Curcumine gebruiken fabrikanten ook als kleurstof in eten; op het etiket heet hij E 100.
Koud weken of meekoken?
Meekoken scheelt een stap: rauwe eieren worden in het verfbad gaar en krijgen meteen kleur. Voor twaalf eieren kook je de schillen van twaalf uien met drie eetlepels azijn in ruim een liter water, 30 minuten zachtjes met de deksel op de pan; laat het bad afkoelen en zeef het.
Leg de eieren in één laag in een pan, giet het bad erover en breng het op middelhoog vuur aan de kook. Zet het vuur laag, doe de deksel erop en kijk na 10 minuten of de kleur goed is; langer dan 20 minuten kook je ze niet.
Is de kleur nog te licht, laat de eieren dan in het bad afkoelen en zet ze binnen twee uur in de koelkast, tot de kleur diep genoeg is. Een grijsgroene rand om de dooier van het lange koken is niet schadelijk. Rode biet geeft koud geweekt een sterkere kleur dan meegekookt.
Zo maak je patronen met blaadjes, elastiekjes en uienschil
Leg een plat blaadje, zoals peterselie, tegen een rauw ei, trek er een stuk oude panty strak omheen en knoop dat dicht. Kook het ei zo in het verfbad; waar het blad lag, blijft de schaal licht.
Voor een gemarmerd ei wikkel je een rauw ei in gele uienschillen en bind je er een stuk kaasdoek of panty omheen. Kook het 15 minuten zachtjes in water zonder azijn, laat het hooguit twee uur in het water afkoelen en zet het daarna in de koelkast.
Elastiekjes om het ei houden banen wit. Op een gekookt ei dat in een koud bad gaat, kun je ook lijnen tekenen met een witte kaars; daar pakt de kleur niet.
Welke verf kun je gebruiken als je de eieren wilt opeten?
Eieren die je wilt opeten, kun je beschilderen met eierverf, eierstiften, waterverf, vingerverf of viltstift. Het ei neemt daar wel wat kleurstof van op, maar volgens het Voedingscentrum zo weinig dat het niet schadelijk is, ook niet voor kinderen. Muurverf, autolak en verf voor het schilderwerk in huis horen niet op een ei dat je eet.
Levensmiddelenkleurstof voor glazuur en taart is gemaakt om te eten. Producten met een van de zes azo-kleurstoffen, E 102, E 104, E 110, E 122, E 124 en E 129, dragen uit voorzorg de waarschuwing dat ze de activiteit of oplettendheid van kinderen nadelig kunnen beïnvloeden; de Europese voedselveiligheidsautoriteit EFSA vond daar geen goed bewijs voor. Wat een E-nummer betekent, lees je bij een ingrediëntenlijst lezen.
Schilder op een droog, afgekoeld ei en laat het drogen in een eierdoos of eierdopje. Duurt het schilderen de hele middag, haal dan steeds een paar eieren tegelijk uit de koelkast: een gekookt ei mag er hooguit twee uur buiten liggen.
Het koken doe jij, het verven en schilderen kan een kind zelf. Welke taken een kind in de keuken nog meer kan doen, lees je bij koken met kinderen.
| Waarmee | Ei daarna nog eten? | Waar je op let |
|---|---|---|
| Uienschil, rode kool, kurkuma, rode biet, bessen of koffie | Ja | Gebruik alleen eetbare planten en delen daarvan, dus bijvoorbeeld geen rabarberblad |
| Levensmiddelenkleurstof | Ja | Bij zes azo-kleurstoffen staat een waarschuwing voor kinderen op het etiket |
| Eierverf en eierstiften | Ja | Volg de gebruiksaanwijzing op de verpakking |
| Waterverf, vingerverf of viltstift | Ja | Het ei neemt een klein beetje kleurstof op; dat is niet schadelijk |
| Muurverf, autolak of verf voor het schilderwerk in huis | Nee | Zo'n ei is alleen nog versiering |
Eieren voor een paastak blaas je eerst leeg
Een leeg geblazen ei eet je niet, dus daarop kun je ook acrylverf of lak gebruiken. Prik met een dikke naald een klein gaatje in de punt en een groter gaatje in de stompe kant, prik de dooier kapot en blaas de inhoud in een kom.
Op de schaal van een rauw ei kunnen ziekmakende bacteriën zitten. Gebruik eieren zonder barst uit de koelkast, zorg dat er geen rauw ei in je mond of op je lippen komt, bijvoorbeeld door via een rietje te blazen, en was daarna je handen met zeep.
Wat in de kom zit, is gewoon rauw ei. Zet het afgedekt in de koelkast en verwerk het binnen 24 uur in iets wat helemaal gaar wordt, zoals pannenkoeken, of klop het los en vries het in: dan blijft het minstens drie maanden goed.
Hoe lang blijven geverfde eieren goed?
De termijnen in de tabel gelden ook voor geverfde eieren.
Gekleurde paaseieren die langer dan twee uur op tafel of in een mandje hebben gelegen, zijn alleen nog versiering. Zet op de paasbrunch daarom een paar eieren tegelijk neer en vul aan uit de koelkast.
Verstop je echte eieren voor het paaseieren zoeken, neem dan alleen eieren zonder barst uit de koelkast. Leg ze op schone plekken, niet waar huisdieren komen of waar een bestrijdingsmiddel is gebruikt, en houd ook dan de twee uur aan. Spoel de gevonden eieren af, zet ze meteen terug in de koelkast en gooi een gebarsten ei weg.
| Wat | Hoe lang | Waar je op let |
|---|---|---|
| Gekookt ei in de schaal, ook geverfd | Tot een week in de koelkast | Reken vanaf de dag van koken |
| Gepeld of gebarsten gekookt ei | Twee dagen in de koelkast | In een afgesloten bakje |
| Gekookt ei buiten de koelkast | Hooguit twee uur, op een warme dag één uur | Daarna alleen nog versiering |
| Gekookt ei in de vriezer | Minder geschikt | Eet de eieren liever binnen de week op |
| Rauwe inhoud van een uitgeblazen ei | 24 uur in de koelkast, losgeklopt minstens drie maanden in de vriezer | Alleen in iets wat helemaal gaar wordt |
Wat je na Pasen van de eieren maakt
Gebruik alleen eieren die in de koelkast hebben gelegen, niet de eieren die als versiering buiten stonden. Is er wat kleurstof door de schaal in het eiwit getrokken, dan kan dat volgens het Voedingscentrum geen kwaad.
- eiersalade, met mosterd, azijn en veel bieslook;
- gevulde eieren, met een vulling van dooier, mayonaise en mosterd;
- paaskuikentjes, gevulde eieren met een snaveltje van wortel en oogjes van olijf.
Waar deze adviezen vandaan komen
- Veilige verf, geverfde eieren, bacteriën op de schaal en invriezen: Voedingscentrum, eieren.
- Bewaren: Bewaarwijzer, ei gekookt, 5x veilig met eieren en 5x veilig picknicken.
- Kleurstoffen en E-nummers: Voedingscentrum, E-nummers.
- Hoeveelheden, kleuren en meekoken: The Kitchn, eieren verven met groente en specerijen en eieren met uienschillen.
- Patronen, marmeren, spinazie en eetbare planten: Fine Gardening.
- Waarom azijn helpt en welke kleurstoffen in de plant zitten: het nieuwsblad van de Amerikaanse chemievereniging.
- Paaseieren zoeken en eieren uitblazen: National Center for Home Food Preservation, University of Georgia.
Veelgestelde vragen
- Hoe verf je eieren met uienschillen?
- Kook de schillen van twaalf uien 30 minuten zachtjes in ruim een liter water met drie eetlepels azijn, laat het afkoelen en zeef het. Kook twaalf rauwe eieren daarin 10 tot hooguit 20 minuten, of leg gekookte eieren in het koude bad in de koelkast, van een half uur tot een nacht. Gele schillen geven oranje, op een bruin ei roestrood.
- Moet er azijn in het verfbad?
- Ja, voor de meeste kleurstoffen: twee eetlepels natuurazijn per halve liter. Azijn helpt de kleur aan de kalk van de schaal hechten. Uienschillen kleuren ook zonder azijn.
- Kun je geverfde eieren nog opeten?
- Ja, als ze in de koelkast hebben gelegen en je groente, specerijen, levensmiddelenkleurstof, eierverf, waterverf of viltstift hebt gebruikt. Volgens het Voedingscentrum neemt een ei zo weinig kleurstof op dat het niet schadelijk is. Eieren die langer dan twee uur buiten de koelkast lagen, eet je niet meer.
- Hoe lang blijven geverfde eieren goed?
- Tot een week na het koken, in de schaal in de koelkast. Een gepeld of gebarsten ei eet je binnen twee dagen op.
- Waarom wordt een ei van rode kool blauw?
- De kleurstof in rode kool, anthocyaan, verandert van kleur met de zuurgraad. Het bad in de pan is paars, maar een wit ei wordt er blauw van en een bruin ei groen.
- Waarom pakt de kleur niet of wordt hij vlekkerig?
- Meestal lag het ei te kort in het bad of zat er te weinig plantmateriaal in, en op een bruin ei pakt kleur minder goed. Leg het ei nog een keer in het bad en laat het tussendoor drogen. Vlekken en strepen horen bij natuurlijke kleurstof, omdat de schaal de kleur niet overal even sterk opneemt.