Uitgelegd
De voorraadkast: afvinklijst, houdbaarheid en indeling
Met pasta of rijst, peulvruchten en tomaat uit blik, olie en een handvol kruiden maak je zonder boodschappen een maaltijd; bewaar alles koel, droog en donker en gebruik het oudste eerst.
Geen tijd voor boodschappen en toch iets op tafel? Met pasta of rijst, peulvruchten en tomaat uit blik, olie en een paar kruiden in de kast kook je altijd een maaltijd. Hieronder staan een afvinklijst, hoe lang alles goed blijft volgens de Bewaarwijzer van het Voedingscentrum en hoe je de kast indeelt.
Wat een voorraadkast moet kunnen
Een goede toets: kun je zonder boodschappen een maaltijd maken? Dat lukt met vier groepen: iets van zetmeel, eiwit uit blik of zak, tomaat of bouillon en een handvol smaakmakers.
Hoeveel je van elk product in huis haalt, hangt af van wat je eet, met hoeveel mensen en hoe vaak je boodschappen doet. Koop liever wat minder en vul vaker aan dan dat pakken lang openstaan; wat je voor één recept nodig hebt, koop je pas als je dat recept gaat maken.
Met deze afvinklijst heb je de basis in huis
Loop de lijst langs voordat je boodschappen doet en zet op je lijstje wat je gebruikt maar niet meer hebt. Hoeveel een portie per persoon is, staat bij hoeveel per persoon.
Droog
- Pasta, lang en kort
- Rijst
- Couscous of bulgur
- Rode linzen
- Havermout
- Bloem en maizena
Uit blik en pot
- Tomatenblokjes of gepelde tomaten
- Tomatenpuree
- Kikkererwten
- Witte, bruine of kidneybonen
- Mais
- Tonijn
- Kokosmelk
Olie, azijn en sauzen
- Olijfolie en zonnebloemolie
- Azijn
- Sojasaus of ketjap
- Mosterd
- Bouillonblokjes of bouillonpoeder
Kruiden en specerijen
- Zout en zwarte peper
- Paprikapoeder, ook gerookt
- Komijn
- Oregano en tijm
- Kaneel
- Chilivlokken
- Laurier
Welke kruiden je het vaakst gebruikt en waarvoor, staat bij welke kruiden je in huis wilt hebben.
Bakken en zoet
- Suiker
- Bakpoeder
- Gedroogde gist
- Cacaopoeder
- Honing of jam
Vers erbij, maar niet in de kast
- Uien en knoflook, koel en droog
- Aardappels, donker en apart van de uien
- Eieren, in de koelkast
- Een stuk harde kaas, in de koelkast
Waar in de koelkast alles het best staat, lees je bij de koelkast indelen.
Hoe lang blijft het goed?
De termijnen komen uit de Bewaarwijzer van het Voedingscentrum. De kolom na de datum geldt voor een dichte, hele verpakking; de kolom open telt vanaf de dag dat je het pak opent, als je het goed afgesloten bewaart.
Na de datum is een product vaak nog goed, maar kijk, ruik en proef eerst. Meel, noten en olie kunnen ranzig worden; dat ruik je.
| Product | Dicht, na de datum | Open |
|---|---|---|
| Pasta, rijst, couscous en bulgur | Tot een jaar, als de verpakking heel is | Langer dan een jaar, goed afgesloten |
| Bloem, maizena en paneermeel | Tot een jaar | Langer dan een jaar, goed afgesloten |
| Havermout | Tot twee maanden | Een jaar |
| Gedroogde linzen en bonen | Zie de datum | Een jaar; daarna wordt de schil harder |
| Groente, peulvruchten en vis uit blik | Tot een jaar, als het blik heel is en niet bol staat | Twee dagen, overgeschept in de koelkast |
| Tomatenpuree | Zie de datum | Drie dagen in de koelkast, of een jaar in de vriezer |
| Kokosmelk | Zie de datum | Vier dagen in de koelkast, of drie maanden in de vriezer |
| Olijfolie en zonnebloemolie | Tot twee maanden | Een jaar, afgesloten en donker |
| Azijn | Vrijwel onbeperkt | Onbepaald, goed afgesloten |
| Sojasaus, ketjap en mosterd | Tot twee maanden | Volg de verpakking; in de koelkast negen maanden tot een jaar |
| Gedroogde kruiden en gemalen specerijen | Zie de datum | Zes maanden; kaneel en komijnzaad een jaar |
| Noten | Tot twee maanden | Zes maanden, in de vriezer een jaar |
| Bakpoeder | Tot een jaar | Langer dan een jaar, goed afgesloten |
| Honing en jam | Tot een jaar | Tot een jaar, goed afgesloten |
| Pindakaas | Tot twee maanden | Tot een jaar, goed afgesloten |
| Koffie en thee | Tot een jaar, droog bewaard | Drie maanden, in een bus |
| Rozijnen | Zie de datum | Zes tot negen maanden |
| Suiker en zout | Vrijwel onbeperkt | Onbepaald, goed afgesloten |
Wat de datum op een pak in de kast zegt
In de voorraadkast staat bijna overal ten minste houdbaar tot: een datum over kwaliteit. Droge pasta en rijst zijn daarna vaak nog maanden tot jaren goed, als de verpakking heel is en er geen beestjes in zitten.
Een blik of pot die ongeopend bol staat, gooi je weg. Wat te gebruiken tot betekent en waarom je die datum niet oprekt, staat bij een ingrediëntenlijst lezen.
Een geopend blik schep je over
Is een blik open, schep de rest dan over in een bakje of pot met deksel en zet die in de koelkast. Een open blik sluit niet goed af, en het metaal kan met de lucht reageren en de smaak aantasten.
Tomaat, bonen, mais en vis uit blik houden zo twee dagen, tomatenpuree drie en kokosmelk vier. Wil je langer vooruit, vries de rest dan in: tomatenblokjes en kokosmelk kunnen drie maanden de vriezer in, tomatenpuree een jaar; hoe je dat verpakt, staat bij eten invriezen.
Bewaar alles droog, donker en niet te warm
Een voorraadkast staat het best op een koele, donkere en droge plek, tussen de 15 en 20 graden. Licht, warmte en vocht tasten de kwaliteit aan, dus kies een kast die niet boven de oven, naast de vaatwasser of tegen de achterkant van de koelkast zit.
Doe geopende zakken over in potten of bussen die goed sluiten. Dat houdt vocht en ongedierte buiten, en noten nemen dan geen geur aan van ander eten.
Open een pot kruiden niet boven een pan die kookt, want dan komt er vocht bij.
Gedroogde peulvruchten die ruim een jaar in de kast liggen, worden harder en moeten langer weken en koken; hoe lang, staat bij peulvruchten koken.
Zo deel je de voorraadkast in
Werk met vaste plekken: zetmeel bij elkaar, blikken bij elkaar, bakspullen bij elkaar en smaakmakers op ooghoogte, omdat je die het vaakst pakt. Zware zakken gaan onderin, licht spul bovenin.
Zet nieuwe verpakkingen achteraan en gebruik wat vooraan staat. Schrijf op elke pot de naam en de dag van openen, want rijst, couscous en bulgur lijken in glas op elkaar.
Loop de kast af en toe na, maak op basis daarvan je boodschappenlijst en kook eerst met wat het langst staat.
Plan je de week vooruit, zet dan eerst op je menu wat al in de kast staat; hoe je zo'n week opbouwt, staat bij een weekmenu in zes stappen.
Zo herken je voorraadmotten
Voorraadmotten leggen hun eitjes in meel, havermout, granen, noten en gedroogd fruit. Je ziet vooral de larven, gebroken wit met een donkere kop, en het spinsel dat ze maken in het product en in de naden van de kast; de motjes zelf zijn overdag niet actief.
Gooi alle aangetaste verpakkingen weg en maak de kast grondig schoon, ook in de naden en kieren. Bewaar wat open is voortaan in bussen of potten die goed sluiten, en maak oude voorraad eerst op.
Vermoed je eitjes in een nieuw pak, leg het dan vijf dagen in de vriezer: bij min twaalf graden of kouder gaan eitjes en larven in die tijd dood, als de kou tot in het midden van het pak komt.
Dit kook je uit de voorraadkast
Deze gerechten komen grotendeels uit de kast; wat er vers bij moet, staat bij het recept.
- Pasta puttanesca: spaghetti, tomaten uit blik, olijven en kappertjes.
- Rode linzensoep: linzen, tomatenpuree en bouillon, met ui en wortel.
- Dahl: rode linzen en tomatenblokjes met kurkuma en komijn.
- Chili sin carne: kidneybonen, mais en tomaat uit blik.
- Pasta e fagioli: witte bonen uit blik met kleine pasta en bouillon.
Waar de termijnen vandaan komen
De bewaartermijnen en tips komen uit de Bewaarwijzer van het Voedingscentrum. Het advies over een geopend blik volgt de Consumentenbond, en de uitleg over voorraadmotten het Kennis- en Adviescentrum Dierplagen.
Veelgestelde vragen
- Wat hoort er in een voorraadkast?
- Een basis van vier groepen: zetmeel zoals pasta en rijst, eiwit uit blik of zak zoals bonen en linzen, tomaat en bouillon, en een handvol smaakmakers. Daarmee maak je zonder boodschappen een maaltijd.
- Kun je rijst of pasta na de datum nog eten?
- Vaak wel: de Bewaarwijzer houdt tot een jaar na de datum aan, en mogelijk langer, als het er goed uitziet en de verpakking heel is. Ruikt het muf of ranzig, of zitten er beestjes in, gooi het dan weg.
- Hoe lang blijven kruiden en specerijen goed?
- Een geopende pot gedroogde kruiden of gemalen specerijen is zes maanden op zijn best, kaneel en komijnzaad een jaar. Daarna bederven ze niet, maar ze verliezen geur en kleur, zodat je er meer van nodig hebt.
- Kun je aardappels en uien samen bewaren?
- Liever niet: uien nemen vocht op uit aardappels, en dan gaan ze allebei eerder rotten. Bewaar ze apart op een koele, donkere en droge plek, uien niet in een plastic zak.
- Moet koffie in de koelkast?
- Nee. In de koelkast is het vochtig, en daar verliest koffie snel aroma en smaak. Bewaar een geopend pak afgesloten in een bus op een droge, donkere plek; open blijft het drie maanden op zijn best.
- Kun je meel met motjes nog gebruiken?
- Nee, gooi het weg. Aangetast meel zit vol spinsel en uitwerpselen die je er niet uit krijgt, en er kan schimmel op komen.